Vier vormen van intelligentie: de 4 Q’s

De eerste associatie bij het woord intelligentie is vaak het IQ, het rationeel denkende brein. Die associatie klopt, maar is niet volledig. IQ is namelijk één van de verschillende vormen van intelligentie van waaruit we ons dagelijks leven vormgeven. Bij De Coachkade onderscheiden we vier niveaus: Intellectuele Intelligentie (IQ), Fysieke Intelligentie (FQ), Emotionele Intelligentie (EQ) en Spirituele Intelligentie (SQ). Voor elk van deze niveaus werken we met onze eigen definities van de intelligentievormen.

Samen met onze cliënten creëren we bewustwording op de vorm of vormen die eerder in het leven onderbelicht zijn gebleven. Deze integrale manier van werken is één van de basisuitgangspunten van onze coaching. In dit blog duiden we de verschillende intelligentievormen en lichten we toe hoe zij zich tot elkaar verhouden.

IQ: het denken

Ons vermogen om rationeel verbanden te leggen noemen we IQ. Het brein is de motor achter analyseren, theoretisch leren en het praktisch slim inrichten van ons leven. Het stelt ons in staat om scenario’s te voorspellen, herinneringen op te halen en verhalen te creëren. IQ is daarmee de graadmeter van ons intellect, vaak samengevat als ‘logica’.

Het brein is enorm slim en heeft als uitgangspunt dat het ons wil helpen overleven en veilig blijven. Dat helpt ons vaak in het leven. Gedachten bouwen namelijk voort op aangeleerde patronen uit eerdere ervaringen. Branden we één keer onze vinger aan heet water uit de kraan, dan checken we de volgende keer automatisch of de knop op koud staat. Ons brein helpt ons herinneren en anticiperen. Heel fijn, maar die analytische kracht kan ook een belemmering worden. Patronen uit het verleden zijn niet altijd een betrouwbare raadgever voor de toekomst, al gaat het brein daar wel van uit. Gedachten die bedoeld zijn om ons te beschermen, kunnen daardoor overtuigingen vormen die ons juist beperken. Wanneer we vanuit zulke overtuigingen naar onszelf en de wereld kijken, kan dat ons welzijn onder druk zetten.

Neem bijvoorbeeld een kind dat in de jeugd gepest is. Als dat een traumatische ervaring is geweest, kan het brein de overtuiging ontwikkelen dat mensen onveilig zijn. Vanuit die gedachte kan het kind contact gaan vermijden. Daarmee mist het de kans op nieuwe, positieve ervaringen die de overtuiging zouden kunnen nuanceren. Zo kan een beschermingsmechanisme uitgroeien tot isolement.

De stem van het brein is dus vaak behulpzaam, maar kan ook een belemmerende spiraal worden die ons gedrag stuurt. In de westerse maatschappij zijn we sterk gaan leunen op de kracht van het brein. Dat is praktisch wanneer we efficiënt willen zijn, goed willen produceren en geld willen verdienen. Onze samenleving is de afgelopen decennia grotendeels ingericht op die vorm van welvaart.

Voor een gelukkig leven is meer nodig dan welvaart alleen. Naast denken vraagt welzijn ook om voelen (FQ), ervaren en emotioneel bewustzijn (EQ), en een besef van zingeving (SQ). Welzijn gaat over de mate waarin we ons verbonden en vervuld voelen. Wanneer we collectief meer prioriteit geven aan welzijn, kunnen uitval, burn-outklachten, stresssymptomen en eenzaamheid verminderen. Dat vraagt om meer dan alleen nadenken; het vraagt om integratie van hoofd, hart, lichaam en betekenis.

FQ: het voelen

Met FQ bedoelen we onze Fysieke Intelligentie, de wijsheid van het lichaam. Het lichaam houdt ons in leven en is ongelofelijk slim: alle spieren, organen en cellen werken voortdurend samen om een dagelijks bestaan mogelijk te maken. Het lijf functioneert als een geheel en bestaat uit allerlei onderdelen waarvan we de activiteit kunnen waarnemen. Denk aan onze hartslag, het tempo van onze ademhaling of de spanning in onze spieren.

Deze signalen zijn richtingwijzers voor wat het lichaam wel of niet wil ervaren, met als doel levend en gezond te blijven. Pijnprikkels zijn daar een duidelijk voorbeeld van. Als iets pijn doet, trekken we ons terug of passen we ons gedrag aan. Hebben we spierpijn, dan nemen we rust tot het lichaam hersteld is. De signalen van ons lichaam geven dus voortdurend informatie. Hoe beter we afgestemd zijn op deze signalen, hoe beter we ons leven daarop kunnen afstemmen.

Wie veel ‘in het hoofd’ zit, is doorgaans minder bewust van de signalen van het lichaam. De aandacht gaat dan naar gedachten, piekeren, taken of drukte, en minder naar wat het lijf laat voelen. Subtiele sensaties worden daardoor minder goed opgemerkt. Het vraagt bewuste afstemming om de relatie met het lichaam te herstellen en opnieuw te leren luisteren naar wat het aangeeft. Bij De Coachkade werken we met subtiele lichaamsgerichte oefeningen om deze verbinding te verdiepen en het vertrouwen in de wijsheid van het lichaam te versterken.

EQ: het ervaren

EQ gaat over het vermogen om emoties te herkennen en doorleven. Bij De Coachkade richten we ons daarbij vooral op emoties in het zelf. Emoties die we menen af te lezen of te scannen bij een ander blijken namelijk regelmatig gekleurd door projectie of angst. Daarover vertellen we in een ander blog meer.

Het woord emotie komt van e-motion, letterlijk vertaald als ‘energie in beweging’. Energie is ons hele leven in beweging, maar wanneer we duidelijke emoties ervaren, gebeurt dat intenser of bevriest de beweging juist. Een emotioneel intelligent iemand herkent deze bewegingen in het lijf, de gedachten die het brein eraan koppelt en begrijpt op zowel fysiek als cognitief niveau wat er gebeurt wanneer een emotie in gang wordt gezet. Bewustwording van emoties is krachtig voor het ontwikkelen van gedragsverandering, omdat het helpt oude emotionele reacties te onderscheiden van actuele intenties en behoeften. Bij coachvragen die gaan over het doorbreken van gedragspatronen leggen we daarom meestal de nadruk op de ontwikkeling van EQ.

SQ: het grote geheel

De term Spirituele Intelligentie gebruiken we om te duiden dat iemand een dieper besef van zingeving ervaart, zich verbonden voelt met het grotere geheel en het vermogen heeft om daarin te vertrouwen op de eigen plek. Door dat bewustzijn ontstaat vaak meer vertrouwen in onze levensloop. Wat zich nog zal aandienen, wordt gezien als onderdeel van een leerproces van het leven. SQ wordt gezien als de buitenste cirkel van de Q’s (zie afbeelding), omdat deze het minst tastbaar en het meest gelaagd is. De definitie op persoonlijk niveau verschuift bovendien mee met de ontwikkeling van onze andere Q’s. Wanneer we bijvoorbeeld emotioneel bewuster worden (EQ), kan onze kijk op wat we eerder als ‘spiritueel’ of ‘lotsbestemming’ bestempelden veranderen.

Soms blijkt dat wat we duidden als een spirituele overtuiging, ook een manier was om met bepaalde emoties om te gaan. Bijvoorbeeld: iemand die het lastig vindt om verbinding te maken met anderen, kan zichzelf vertellen ‘nu eenmaal een universele lotsbestemming te hebben voor een solistisch leven’. Later kan diegene ontdekken dat de solistische houding (deels) een vermijdende copingstrategie was voor de emotie angst; bijvoorbeeld angst voor teleurstelling in contact met de ander. Door deze bewustwording op het niveau van EQ verdiept en verfijnt ook de blik op SQ zich. Niet omdat spiritualiteit daarmee ontkracht wordt, maar omdat zij zuiverder kan worden onderscheiden van beschermingsmechanismen. Dit onderscheid wordt mogelijk naarmate iemand zich emotioneel ontwikkelt en zowel betekenisgeving als emotie kan dragen.

De balans

Zoals je waarschijnlijk is opgevallen, staan de vormen van intelligentie met elkaar in verbinding en beïnvloeden ze elkaar. Wat we denken werkt door in wat we voelen en andersom. Wat we voelen en denken heeft invloed op ons handelen. Wat we geloven over onze plek in het grotere geheel, geeft richting aan ons handelen. Deze onderlinge dynamiek speelt niet alleen op individueel niveau, maar ook op allerlei systemisch niveaus (familie, relaties, werk, cultureel, wereldwijd). Hierover in een later blog meer. Persoonlijke groei gaat volgens ons bij De Coachkade over het continue bewuster worden van alle Q’s. Want door te herkennen wat er gebeurt, ontstaat ruimte om daarmee om te gaan en op ieder vlak te groeien.

Wil je meer leren over onze werkwijze en visie? Neem dan gerust contact met ons op.

De 4 vormen van intelligentie (IQ, FQ, EQ en SQ) en hoe ze zich tot elkaar verhouden.

Copyright - All rights reserved, De Coachkade 2026