Stress, onrust en de wijsheid van het lichaam

Voordat je in de gaten hebt dat je gespannen bent, weet je lichaam het vaak al. Je schouders trekken omhoog, je adem wordt hoger, je maag knijpt samen. Die signalen zijn geen storing in het systeem. Het is informatie. De kunst is om ze te leren lezen voordat ze harder gaan praten.

Wat er in je lichaam gebeurt

Bij spanning schakelt je autonome zenuwstelsel over naar een actiestand. Je bijnieren maken adrenaline en cortisol aan, je hartslag stijgt, je spieren spannen aan en je aandacht vernauwt. Dit is een oeroud systeem dat je klaarmaakt om te handelen. Bij acuut gevaar is dat precies wat je nodig hebt. In onze huidige maatschappij zijn er echter allerlei ‘kleine’ prikkels die dat gevoel van acute nood nabootsen: denk aan de pingeltjes van je volle mailbox, pop-ups van Whatsapp of de snelle content op social media kanalen. Ze zorgen ervoor dat je lichaam in spanning blijft - en ‘aan’ blijft staan. Naast deze voorbeelden reageert je stressysteem gedurende de hele dag op nog veel meer prikkels: van geluiden in de omgeving tot een gesprek met iemand die je spannend vindt. De vraag is: welke signalen neem je serieus, en welke niet? En hoe zorg je in deze overwhelm van indrukken voor jezelf?

Introceptie: naar binnen luisteren

Het vermogen om je eigen lichaamssignalen waar te nemen heet introceptie. Sommige mensen voelen haarfijn wat er in hun lijf gebeurt. Anderen merken pas dat ze over hun grens gingen als ze al ziek op de bank liggen. Dat waarnemen kun je oefenen, en dat is waar wij met De Coachkade graag proactief aandacht aan besteden. Samen trainen we je om bewuster te worden van wat er in het lijf gebeurt, wat je daarbij denkt en of dat helpend voor je is. Het begint bij ons altijd met kleine momenten van stilstaan en de vraag: wat voel ik nu eigenlijk, en waar in mijn lichaam voel ik dat?

Waarom het trainen van bewustzijn de moeite waard is

Onderzoek naar emotionele intelligentie laat al langer zien dat de meeste mensen in hun ontwikkeling vaak vastlopen op de eerste stap van emotioneel. bewustzijn: waarnemen wat er in jezelf gebeurt terwijl het gebeurt. Niet omdat ze het niet willen, maar omdat ze het nooit geleerd hebben. En juist die stap is bepalend. Wie de vroege signalen leert herkennen, kan bijsturen voordat de spanning zich opstapelt. Zo wordt je lichaam geen alarm dat te laat afgaat, maar een gids die je onderweg al bijstuurt. In onze sessies besteden we daarom bewust aandacht aan lichaamsbewustzijn. Omdat je lijf vaak eerlijker is dan je hoofd: het geeft signalen voordat je kunt beredeneren of vermijden. En dat is het startpunt voor zuivere zelfreflectie.

Waar in je lichaam merk jij spanning het eerst, en luister je daar meestal naar of ren je eroverheen?

Bronnen: Mayer, J. D. & Salovey, P. (1990), theorie van emotionele intelligentie. Algemene fysiologie van het stresssysteem: McEwen, B. S., werk over allostase en het autonome zenuwstelsel.